Oksford daje opowieściom o zjawiskach nadprzyrodzonych wyjątkowo dużo tworzywa. Znamy nazwiska ludzi, procesy i egzekucje zostały odnotowane, a wiele budynków wciąż stoi na tyle blisko, że można ich dotknąć. Opowieści o zjawach należą do sfery relacji i tradycji, nie dowodów. Przetrwały jednak, bo losy ludzi, którzy się za nimi kryją, już same w sobie są dramatyczne.

Mary Blandy i obietnica ukryta w proszku

Mary Blandy była jedynym dzieckiem Francisa Blandy’ego, prawnika z Henley. Zakochała się w Henrym Cranstounie, który był już żonaty. Cranstoun wysłał jej proszek i twierdził, że skłoni on ojca do zaakceptowania związku. Proszek zawierał arszenik. Francis zachorował po tym, jak Mary dodała go do jedzenia, i zmarł w sierpniu 1751 roku.

Podczas procesu Mary upierała się, że nie wiedziała, że ​​proszek jest trucizną. Ława przysięgłych skazała ją w marcu 1752, a powieszono ją 6 kwietnia, prawdopodobnie na dziedzińcu zamkowym. Na zamku w Oksfordzie widać teraz kajdany związane z jej uwięzieniem.

Późniejsze relacje umieszczają zjawę Mary wokół zamku i kopca. Jednak historia pozostałaby niepokojąca nawet bez ducha: przekonujący kochanek działający na odległość, córka podająca tajemniczą substancję i jej końcowe twierdzenie, że zbyt późno zrozumiała, co zrobiła. Opowieść o powrocie sprawia, że nierozstrzygnięta odpowiedzialność nadal krąży po tym miejscu.

George Napier i głowa, która nigdy nie wróciła do domu

George Napier był katolickim księdzem skazanym za zdradę stanu i straconym w Oxford Castle w 1610 roku. Wyrok przewidywał powieszenie, wleczenie i poćwiartowanie. Według historii zamku jego głowę wystawiono na Tom Gateway, po czym zniknęła.

Folklor nadaje zaginionej głowie drugie życie. Podobno po terenie zamku przemieszczają się bezgłowa postać i widmowy koń. Egzekucja jest udokumentowana, zjawa nie. Łączy je przejmujący obraz celowo rozdzielonego ciała i głowy, której los pozostał nieznany.

Cesarzowa Matilda, ubrana jak we własnej legendzie

Podczas wojny domowej zwanej Anarchią siły lojalne wobec króla Stephena oblegały cesarzową Matilda w Oxford Castle. Zamkowa tradycja opowiada, jak uciekła przez zamarznięty krajobraz w białym płaszczu i zniknęła w śniegu podczas przeprawy przez Tamizę.

Trudno wyobrazić sobie lepsze źródło historii o duchach. Historyczna ucieczka zawiera już niebezpieczeństwo, ciemność, kamuflaż i postać w bieli. Późniejsze opowieści pozwalają Matildzie ponownie przemierzać ten sam zimowy krajobraz — już nie podczas ucieczki przed armią, lecz jako zjawa.

Z kopca zamkowego i St George’s Tower łatwiej wyobrazić sobie układ terenu i drogę ucieczki. Standardowe zwiedzanie zamku i więzienia prowadzi przez te przestrzenie, choć wejście na wieżę wymaga pokonania 101 stromych stopni krętych schodów.

Męczennicy z Oksfordu i głosy, które wciąż słychać na Broad Street

Hugh Latimer i Nicholas Ridley zostali spaleni w październiku 1555 roku za panowania Marii I. Thomas Cranmer poszedł ich śladem w marcu 1556 roku, po publicznym wycofaniu podpisanych wcześniej odwołań swoich poglądów. Krzyż na Broad Street wskazuje tradycyjne miejsce egzekucji, a okazały pomnik w pobliżu St Giles wzniesiono w 1843 roku.

Opowieści o duchach dodają temu miejscu krzyki, postacie i poczucie niepokoju. Tych szczegółów nie da się zweryfikować tak jak dat egzekucji. Nietrudno jednak zrozumieć, dlaczego ten ruchliwy odcinek ulicy stał się podatnym gruntem dla historii o nawiedzeniach: publiczną przemoc zamieniono tu w religijne widowisko, a miasto nadal toczyło się przez to samo miejsce.

Cuthbert Shields i czwarta osoba w pokoju

Cuthbert Shields urodził się jako Robert Laing w 1840 roku. Po opuszczeniu Oksfordu pod koniec lat 70. XIX wieku zmienił nazwisko, a później wrócił do życia akademickiego i odnowił więzi z Queen's College. W listopadzie 1886 roku przekazał Queen's College książki i zamkniętą skrzynkę z prywatnymi dokumentami, która miała pozostać zamknięta do 1936 roku. Zmarł w 1908 roku.

Jedna z wersji opowieści college’u umieszcza siwowłosą postać w pobliżu otwieranej skrzyni. Późniejszy bibliotekarz wspominał starszego mężczyznę, który wszedł ze studentem do Upper Library, a potem zniknął. Queen's prześledziło, jak kolejne opowieści zmieniały daty, pomieszczenia i szczegóły. Nie odbiera to historii uroku, lecz pokazuje folklor powstający wokół prawdziwego, skrywanego życia.

Upper Library nie jest dostępna do zwykłego zwiedzania. Obejrzyj Queen’s College z High Street albo posłuchaj tej historii podczas autoryzowanej wycieczki. Przewodnik może wtedy osadzić opowieść w niedostępnej sali, nie obiecując pojawienia się zjawy.

Dlaczego te historie lepiej sprawdzają się na piechotę

Lektura daje imiona i chronologię. Przewodnik pokazuje skalę opowieści. Broad Street może wyglądać zbyt zwyczajnie na miejsce męczeństwa, dopóki ktoś nie wskaże krzyża. Oxford Castle może wydawać się zbiorem starych budowli, dopóki Mary, Matilda i Napier nie zaczną zajmować różnych części tego samego miejsca.

Jeśli zależy ci na spacerze, w którym liczą się atmosfera i głos, porównaj pięć stylów wycieczek śladami duchów po Oksfordzie. Na dzienną trasę między samymi miejscami wybierz nasz przewodnik po nawiedzonych miejscach. Sceptycyzm nie przeszkadza: przyjemność polega na słuchaniu, jak fakty, pamięć i inscenizacja skupiają się wokół tego samego kamienia.

Dalsza lektura: Oxford Castle: Mary Blandy · Oxford Castle: George Napier · Oxford Castle: upiorne historie · Ashmolean: męczennicy oksfordzcy · Queen's College: Czy zmarli mogą nas nawiedzać?

Gdy chcesz poznać historię bez nadprzyrodzonej interpretacji

Nasz przewodnik po mrocznej historii Oksfordu opisuje Black Assize, więzienie, sprawę Mary Blandy i ostatnią egzekucję w mieście, opierając się na udokumentowanych wydarzeniach, a nie na ich nadprzyrodzonej interpretacji.